Bizde boş yere bir konu ortaya atılır, yıllarca tartışılır gider. Boş olduğumuzdan mıdır, yoksa gereksiz tartışmaları sevdiğimizden midir, bilemiyorum. Ne olursa olsun, bu tür gereksiz tartışmaların daha uzun yıllar süreceği kanaatindeyim.
Derler ya, “Delinin biri kuyuya bir taş atmış, kırk akıllı çıkaramamış.” İşte tam da bunun gibi!
Şimdi aşağıdaki tartışmayı okuduğunuzda, hakikaten yıllardır tartışıldığını ve bir türlü çözüme kavuşturulamadığını görecek, bana hak vereceksiniz. Gerçi hak verseniz de ortada bir çözüm yok, onu da not düşelim.
Ben de bu tartışmayı biraz daha körüklemek, aşağıdaki satırlarla iyice alevlendirmek ve sizlere biraz olsun hoşça vakit geçirtmek istedim.
Konumuz, kahve içerken suyun içilme sırası: Su, kahveden önce mi içilir, sonra mı?
Gelelim tartışmanın fitilini ateşlemeye…
Benim bildiğim kadarıyla bu konuda kesin bir kural yok. Gördüklerimde de bir kesinlik söz konusu değil. Ben, kahve-su ikilisinde aklıma ilk geleni içerim. Çevremdekilerin de çoğunlukla böyle yaptığını görüyorum. Ama literatürü araştırdığımda orada da kesin bir hükme rastlayamadım.
Gelelim ortalığı iyice karıştırmaya…
Atalarımızdan kalma bir söz vardır: “Bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı vardır.”
İyi, güzel de bu kırk yıllık hatırın başlaması için su kahveden önce mi içilir, sonra mı?
İşte buyurun, çıkın işin içinden!
Şimdi oturuyorsunuz. Önünüze bir fincan Türk kahvesiyle bir bardak su konuluyor. Ne yaparsınız? Ortada bir sıralama sorusu varken hemen kahveye mi saldırırsınız, yoksa önce suyu mu içersiniz?
Sakın ha, bu soruyu küçümsemeyin! Çünkü buradaki bir bardak su, insanın görgüsünü ölçen bir sınava dönüşebiliyor.
Kahve severlere sorulduğunda kimi, “Kahvenin tadını daha iyi alabilmek için su önce içilir.” der. Kimi de “Kahveden sonra, ağızda kalan kahve kalıntısını temizlemek için su içmek daha doğrudur.” diye savunur.
Bizde geleneksel Türk kahvesi ikramında suyun kahveden önce içilmesi yaygın bir âdettir. Bunun en bilinen açıklaması, ağzı diğer tatlardan arındırarak kahvenin kendine has aromasını daha iyi almaktır.
Yani önce su, sonra kahve…
Bir de kahvenin yanında verilen suyu hiç içmeyip masada bırakanlar var. Onlar da ayrı bir âlem!
Garsona göre müşteri suyu içmeyi unuttu, ev sahibine göre kahveyi beğenmedi, yan masadakine göre ise adamın kahve adabından haberi yok!
Oysa belki de adamın sadece susuzluğu geçmiştir!
Diğer taraftan, bu soruya maruz kalmamak için ikisini aynı anda içip(?) konuyu kapatanlar da vardır ki bence en akıllıları onlardır.
Çünkü memlekette tartışılacak mesele mi kalmadı?
Su-kahve ikilisinde sıralamayı çözememişken insan düşünmeden edemiyor: Bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı varsa, yanında içilen suyun kaç yıl hatırı var? Yoksa su, kahvenin hatırından mı düşülüyor?
İşin doğrusu, suyu önce ya da sonra içmek bir görgü sınavı değildir. Suyun kahveden önce içilmesi geleneksel bir tercihtir. Sonrasında içmek de kimsenin kahve ehliyetini iptal ettirmez.
Şaka bir yana, Türk kahvesi yalnızca bir içecek değildir. Sohbetin bahanesi, dostluğun vesilesi, misafirperverliğin küçük ama anlamlı bir işaretidir. Bazen bir fincan kahve, sayfalar dolusu sözün anlatamadığını anlatır.
Öyleyse gelin, kahvenin sırasını değil, hatırını bilelim. Suyu önce içenin de başımızın üstünde yeri var, sonra içenin de…
Yeter ki suyu bahane edip dostluğu soğutmayalım.
Çünkü kahve soğur, su biter, fincan boşalır; ama kırk yıllık hatır, gönülde yer bulursa kolay kolay tükenmez.
Velhasıl kelam: Su önce mi, sonra mı?
Önce içene afiyet olsun, sonra içene şifa olsun!
Ama kahvenin parasını ödemeden kalkana da bir bardak su değil, koca bir sürahi vicdan lazım!
