Devir hesap devri oldu. Gerçi hesapsız devir de görmedim. Atalarımız boşuna dememiş: “Ayağını yorganına göre uzat.”
Şimdilerde market rafının önünde durmuş, elinde hesap makinesi gibi telefonla birim fiyat hesaplayan insanları görüyorsunuz artık. Eskiden sadece mühendislerin yaptığı şey, şimdi hepimizin günlük rutini oldu. Devir hesap devri. Dolayısıyla herkes biraz mühendis oldu.
Dün alışverişe giden komşum sordu:
“Hocam, 1 litre süt 45 TL, 2,5 litresi 105 TL, 500 ml’si 28 TL. Ayda 20 litre içiyoruz. Hangisi kârlı?”
Bu soru karşısında afallamamak mümkün değil. Niye soruyor? Bana matematikçi olduğumdan. Aslında bu soruyu, matematikçi olduğum için değil de alışveriş yapan bir vatandaş olarak sorsaydı daha çok sevinirdim.
Hesap çok basit ama gelin birlikte hesaplayalım. Oldukça çarpıcı bir sonuç olduğunu göreceksiniz.
1 litre: 45 TL
2,5 litre: 105 TL → 1 litresi 42 TL
500 ml: 28 TL → 1 litresi 56 TL
Hesaba göre en ucuzu 2,5 litrelik görünüyor.
Ayda 20 litre için 8 tane alırsın: 8 × 105 = 840 TL.
1 litrelik alsan: 20 × 45 = 900 TL.
500 ml’lik felaket: 40 × 28 = 1.120 TL.
Ayda en büyük ile en küçük arasında 60 TL ile 280 TL fark eder.
Yılda?
Her birini 12 ile çarparsak:
720 TL ile 3.360 TL kâr eder.
Bu da diyelim ki çocuğun bir aylık kurs parası.
Hesaplar her malzeme için ayrı ayrı devam eder ya da devam etmek zorunda. Çünkü devir hesap devri.
İşte matematik tam da bu yüzden hayatın içinden olması gerekir.
Türev, logaritma, parabol çözerken “Bu ne işime yarayacak?” diyen nesil, şimdi ellerinde akıllı telefonlarla markette birim fiyat hesabıyla bütçesini kurtarıyor; daha doğrusu, kurtarmak zorunda kalıyor.
Alışverişte ambalaj büyüdükçe ucuzlar sanırdık. Artık o devir bitti. “Çok al, az öde” taktiği bazen ters teper. Firmalar psikolojimizi öyle çözmüşler ki bazen büyük boyu pahalı koyup seni 1 litrelik ürüne yönlendiriyorlar. Sen de “Ortasını aldım,” diye kendini rahatlatıyorsun.
Çözüm?
Dördüncü sınıf matematiği: Bölme işlemi.
Fiyat/Miktar=Birim Fiyat
Daha fazlasına gerek yok bunun için.
Etikette yazan fiyata değil; 1 litresine, 1 kilosuna bak.
Cebindeki en güçlü silah hâlâ bölme işlemi.
Çünkü enflasyonun panzehri bazen bir kalem değil, bir hesap.
Ve bu hesapta virgülden sonrası hayat değiştiriyor.
Not: Bu fiyatlar örnektir. Siz kendi marketinizde, 3 saniyelik bir bölme işlemiyle kendi gerçeğinizi bulun.
Litreyle gelen matematik dersi…